مثبت اين نمايش مذهبى است . به همين جهت در ايران پس از انقلاب اسلامى ، رواج و توسعهء بيشترى يافته و همراه اين توسعه ، تحوّلاتى هم در سبك اجرا ، هم در محتواى اشعار و جهت‌گيرى سياسى اجتماعى پديد آمده است . در واقع ، انقلاب اسلامى به تعزيه روح جديدى بخشيد و اين هنر جان گرفت . صاحب نظران اين فن ، خود به تأثير آن در روحيهء سربازان و افسران در طول سالهاى دفاع مقدّس اعتراف كرده‌اند . « 1 » اجراى تعزيه مخصوص ايران نيست ، در كشورهاى اسلامى و شيعى ديگرى نيز اين سنّت مورد توجّه است و با سبكهاى گوناگون و اعتقادات و مراسم مختلف و ابزار و ادوات ديگرى اجرا مىشود ، از جمله در هند و پاكستان ، كه رواج بيشترى دارد . « 2 » - تكيه ، تكيه دولت ، طشت‌گذارى تكيه محلّى كه براى عزادارى سيد الشهدا عليه السلام ، بويژه در ايّام عاشورا ساخته و برپا مىشود . اين گونه اماكن ، علاوه بر آنكه حرمت و قداست خاصّ خود را دارد ، احكام مخصوص مساجد را ندارد ، بنا بر اين محدوديّت حضور در آن مثل مسجد نيست . « تكيه ، يا تكيه‌گاه ، بعد از مسجد در حقيقت پايگاه معنوى مسلمانان خصوصا شيعيان به حساب مىآيد . جايى كه مردم با تعزيه‌خوانى و سوگوارى سالار شهيدان و ياران با وفايش به او متوسّل و متّكى مىشوند . . . تكيه با تعزيه و عزادارى عجين گشته و اين دو را هرگز نتوان از يكديگر جدا كرد . به نظر مىرسد تعزيه پس از حادثهء كربلا براى نشان دادن وقايع خونبار عاشورا به سبك سوزناك ابداع شده باشد و با تقليد از نمايشهاى قديمى كه تا عهد پيشداديان مىرسد ، ارتباط پيدا مىكند . » « 3 » در نقل فوق ، روى تكيه‌گاه بودن تكيه براى عزاداران حسينى تكيه شده است . اين دقّت را ديگران نيز داشته‌اند و در پيشينهء تاريخى آن به اين جنبه عنايت كرده‌اند . از جمله به اين نقل توجّه كنيد : « جايى كه مأمن و پناهگاه و تكيه‌گاه فقيران و مسافران بوده و رايگان در آنجا اقامت موقّت داشته‌اند . محافظان و نگهبانان آن ( تكيه داران ) از جوانمردان بودند و آداب و رسومى خاصّ داشتند كه در « فتوت‌نامه » ها آمده است . جز اين مفهوم ،

--> ( 1 ) - از جمله ر . ك : « كيهان فرهنگى » ، مهر 63 ، ص 27 ، مقالهء « نشستى در ارزيابى تعزيه » . ( 2 ) - همان ، ص 31 . ( 3 ) - تاريخ تكايا و عزادارى قم ، ص 69 .